Pole Mokotowskie (Warszawa)

Historia tego terenu jako przestrzeni publicznej zaczyna się w XIX wieku. W 1818 r. wyznaczono go pod ćwiczenia wojskowe, a od 1831 r. pełnił rolę Pola Wojennego Mokotowskiego. Szybko dołączyło życie cywilne: w 1841 r. na małym torze rozegrano pierwsze w Królestwie Polskim publiczne wyścigi konne, a w 1887 r. otwarto nowy tor przy ul. Polnej. Wyścigi wyprowadzono stąd dopiero w 1938 r., gdy powstał tor na Służewcu.

Pole Mokotowskie to kolebka polskiego lotnictwa. W 1909 r. odbyły się tu pierwsze w Polsce pokazy lotnicze; w 1910 r. założono lotnisko mokotowskie, a przy jego północnej krawędzi powstały warsztaty i hangary Awiata. Po zamknięciu Awiata w 1912 r. teren przejęła armia rosyjska, potem niemieckie sterowce, a po odzyskaniu niepodległości stacjonował tu 1 Pułk Lotniczy (1921–1933). Przez lata pole służyło też jako warszawskie lotnisko dla ruchu pasażerskiego — do 1934 r., gdy lotnictwo przeniosło się na Okęcie.

W dwudziestoleciu międzywojennym pole pełniło funkcje uroczyste. 11 listopada 1934 r. marszałek Józef Piłsudski przyjmował tu ostatnią defiladę, a w maju 1935 r. stolica żegnała go właśnie na tym polu. W 1938 r. przedłużona al. Niepodległości przecięła teren na dwie części. Podczas II wojny światowej na polu stały niemieckie stanowiska artylerii przeciwlotniczej; 1 sierpnia 1944 r. o godzinie «W» zaatakowały je oddziały AK z obwodu Mokotów — atak nie powiódł się i przyniósł ciężkie straty.

Po wojnie przy rogu al. Niepodległości i ul. Wawelskiej stanęło ok. 200 fińskich domków — daru ZSRR; w jednym z nich mieszkał w latach 1946–1955 przyszły reporter Ryszard Kapuściński. W 1973 r. zapadła decyzja o urządzeniu tu parku; projekt Stanisława Bolka realizowano w latach 70. i 80., równolegle z budową Biblioteki Narodowej. W 1988 r. park oficjalnie nazwano imieniem marszałka Piłsudskiego. W 1999 r. powstał krąg megalityczny, w 2010 r. otwarto ścieżkę edukacyjną im. Kapuścińskiego, a w latach 2021–2023 park przeszedł ekologiczną modernizację.

Jest to główne miejsce codziennego relaksu, uprawiania sportu, pikników i imprez festiwalowych mieszkańców Warszawy, niosące ze sobą lokalną, zrelaksowaną kulturę życia miejskiego. Często odbywają się tu targi na świeżym powietrzu, występy plenerowe, akcje charytatywne i imprezy sportowe, co jest ważnym przejawem witalności miasta i integracyjnej atmosfery Warszawy.

Jako super duża przestrzeń zielona w centrum miasta, jest to nie tylko pierwszy wybór na codzienny wypoczynek obywateli, ale także ważna część tożsamości miejskiej Warszawy. W każdy weekend i święta staje się popularnym miejscem spotkań lokalnych rodzin i przyjaciół.

Pole Mokotowskie zajmuje ok. 73 ha: ok. 71% (ok. 48,6 ha) leży w dzielnicy Ochota, wschodni pas należy do Śródmieścia, a niewielki fragment do Mokotowa — to jeden z największych otwartych terenów zielonych w centrum Warszawy. Część zachodnia ma luźniejszą, swobodną kompozycję, a część wschodnia — bardziej regularny układ z fontanną w centrum.

Według badań botanicznych (2016–2017) rośnie tu 328 gatunków roślin naczyniowych. Gnieździ się ok. 36 gatunków ptaków, a ok. 30 kolejnych odwiedza park; wywieszono ponad 100 budek lęgowych, a cichy zakątek „Dziki Zakątek” pozostawiono naturze. Wśród ssaków dominują gryzonie, ale spotkać można wiewiórkę, jeża, lisa, a o zmierzchu borowca wielkiego. Częstymi gośćmi są rowerzyści: tylko w 2018 r. licznik rowerowy odnotował 823 912 przejazdów.